TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkelerle yürütülmesi, yapay zekânın akademik hayattaki yeri ve üniversitelerin toplumsal rolü ele alındı.

Akademik etik vurgusu

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık ilkelerine dayanması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yetinmemesi, birikimlerini toplumsal gelişime katkı sağlayacak biçimde değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.

Yapay zekâ ve akademik dürüstlük

Yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişiminin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini kaydeden Şeker, kaynak gösterilmeden yapay zekâ ürünlerinin kullanılmasını, güvenilmeyen kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından sorun olarak değerlendirdi. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinin ise araştırmacının sorumluluğunda olduğunu söyledi. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin ve hesap verebilirliğin bu alandaki uygulamalarda gözetilmesi gerektiğini belirtti.

Üniversitelerin işlevi ve Türkiye’nin bilim vizyonu

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi olduğunu hatırlattı. Değişen bilimsel koşullara uyum, eğitimde niteliğin korunması ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin önemini vurguladı. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker; araştırmacıların desteklenmesini, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesini ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasını öne çıkardı. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkinliği artıracağını belirtti.

TÜBA’nın destek programları

Konuşmasında TÜBA’nın programlarına da değinen Şeker, Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi’ni anlattı. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki çalışmaların akademik üretimin niteliğiyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, sürekli öğrenmeye açık olması ve birikimini toplum yararına değerlendirmesi gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı.