TÜBA Başkanı Şeker: İklim Krizi Aynı Zamanda Bir Sağlık Krizi

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “Science and Leadership for Climate-Resilient Health Systems” başlıklı uluslararası etkinlikte, bilim akademilerinin iklim ve sağlık politikalarındaki rolüne ilişkin görüşlerini paylaştı. Etkinlik 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi.

Sağlık Riskleri ve “Tek Sağlık” Yaklaşımı

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini ve gıda ile su güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine atıfta bulunan Şeker, 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığını kaydetti. İnsan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurgulayan Şeker, “Tek Sağlık” yaklaşımının bakanlıkları, yerel yönetimleri, üniversiteleri ve bilim akademilerini kapsayan bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini ifade etti.

Bilim ile Politika Arasında Köprü

Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesi, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. TÜBA’nın 2020 yılında yayımlanan “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu”na da değinen Şeker, bu çalışmaların iklime dirençli şehirler, elektrifikasyon, döngüsel ekonomi, iklim eğitimi ve iklim finansmanı gibi alanlarda öneriler sunduğunu belirtti.

Şeker, panelde moderatör Dr. Victor J. Dzau’nun sorusu üzerine üç somut öneri paylaştı. Sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını ve bilim akademilerinin bu konseylerin bilimsel sekreterliğini üstlenebileceğini ifade etti. Ayrıca ülkelerin kendi koşullarını yansıtan bölgesel veri üretme kapasitelerini geliştirmesi ve düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde eşit ortak olarak yer almasının gerekliliğini vurguladı.

Başarının Ölçütü

Panelin kapanışında Şeker, iklim ve sağlık alanında artık ölçülebilir sonuçlara odaklanılması gerektiğini söyledi. Çalışmaların başarısının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.