Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Çok katmanlı tarihsel bağ vurgusu

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirtti. Akdeniz’in ortak tarihinin, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağlarının ve kültürel etkileşimlerin bu ilişkiyi beslediğini ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve finansal bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci değerlendirdi.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayisi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti.

Bilimsel iş birliği ve ortak projeler

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan çalışmanın, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu belirtti. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılıp gelecek kuşaklara aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında yer aldığını ifade etti.

Koyuncu, Roma’da katıldığı ve Avrupa Birliği destekli Water4All projesine de değindi. Projenin atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine araştırmalar yürüttüğünü aktardı. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemine dikkat çekti.

Bilim diplomasisi vurgusu

TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalarına değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi. Bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunlarda uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını kaydetti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da işaret etti.

Akademik oturumlar

Açılış konuşmalarının ardından, İtalya Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü’nden Gaetano Sabatini modern dönemde ticarette Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, Guillaume de Bondini ve geç Osmanlı dönemi İstanbul’undaki La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair değerlendirmelerde bulundu. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.